Consumentenvertrouwen houdt aan. Of toch niet…?
Hoewel steeds meer MKB bedrijven zich richten op export, blijft binnenlandse consumptie een belangrijke graadmeter voor de economie. En vanuit die stelling, kijken economen en ondernemers met een scherp oog naar het consumentenvertrouwen. Het is het economische onderbuikgevoel van de samenleving. Moeilijk te vatten, maar opvallend vaak ‘to the point’. Ook al doet de consument vaak niets anders dan hij lijkt te denken…
Als u dit magazine onder ogen krijgt, wordt het verschil gemaakt. De decembermaand is een belangrijke. De mate waarin we kerst- en sinterklaas uitgaven doen, is een uitstekende indicator voor het vertrouwen dat de consument heeft in de toekomst – dit overigens in tegenstelling tot de vuurwerkbestedingen, die stijgen elk jaar. Economische rampspoed heeft nog nooit voor ook maar één knal minder gezorgd.
Het is een raar fenomeen, geeft Jaques de Vroede Nerijnde toe. “Je zou verwachten dat er minder wordt uitgegeven aan vuurwerk als er minder in de portemonnee zit, maar niets is minder waar. Vuurwerk heeft blijkbaar een enorme aantrekkingskracht. Het is als met hobbies. Daar wordt ook niet of nauwelijks op bespaard als het minder gaat. Maar kerst en Sinterklaas zijn wél in redelijke mate conjunctuur gevoelig”.
Met andere woorden: heeft de consument vertrouwen in de toekomst, dan pakken de twee bejaarde seizoenswerkers grof uit. Ziet de consument het wat somberder in, dan zijn de pakjes kleiner en minder talrijk.
Het consumentenvertrouwen voorafgaand aan de decembermaand was goed. Er werd veel geld uitgegeven. In september bijvoorbeeld, kwam het CBS uit op een plus van bijna 3% ten opzichte van een jaar eerder. Die aan goederen kwam zelfs uit op +4% - gecorrigeerd voor prijsveranderingen en verschillen in de samenstelling van de koopdagen, zoals het CBS dat zo mooi weet te verwoorden. Dat cijfer is des te opmerkelijk, aldus De Vroede Nerijnde, omdat de binnenlandse consumptie in de eerste helft van 2007 slechts met 1,4 procent groeide.
Volgens de econoom en DGA van Nerijnde Economical Statistics is het “aan alle kanten onzeker hoe de consument in 2008 zal reageren”. Hij noemt een aantal factoren die van belang zijn. “Het feit dat de versoepeling van het ontslagrecht van de baan lijkt, voorlopig althans, zou een positief effect kunnen hebben. Dat biedt zekerheid en zekerheid is de kurk onder het consumentenvertrouwen. Maar het wachten is ook op het eerste loonstrookje van 2008. Dat zal er onder de streep anders uitzien. Dat zal ongetwijfeld effect hebben. Daarnaast is er de beurs. Een lagere of hogere beurs gaat aan de meeste consumentenportemonnees voorbij, maar de consument reageert er toch op. Hij laat zijn economisch humeur er wel degelijk door bepalen”.
Overigens hecht de econoom zelf ‘niets eens zoveel’ waarde aan het consumentenvertrouwen. “Kijk naar de Europese index, de tegenhanger van de CBS-berekeningen. Er zit een structureel gat van zo’n 15 á 20 punten tussen die twee. Ze geven dezelfde ‘gemoedstoestand’ aan, maar het is toch een beetje appelen en peren vergelijken omdat ze afwijkende berekeningsmethodieken hanteren. Bovendien is nog nooit aangetoond dat de consument zich direct laat leiden door het consumentenvertrouwen. De vuurwerkbestedingen zijn daar een goed voorbeeld van. Soms denkt de consument het een en doet het ander. Dat is in feite de grootste valkuil van het consumentenvertrouwencijfer. Het is een indicatie. Niets meer, niets minder”.
“De verwachting voor 2008? U vraagt me nu naar een glazen bol en die heb ik niet. Maar als het moet: ik denk dat het consumentenvertrouwen iets zal stijgen. Zeker tot en met de zomer. Voor daarna durf ik geen uitspraken te doen. Maar let op hè – er kan van alles spaak lopen. Een boekhoudschandaaltje, nog een overname als die van ABN of een kabinetscrisis en alles wat ik net vertelde kan zo de prullenbak in”.
Twee indicatoren voor het Nederlandse consumentenvertrouwen
Het CBS presenteert elke maand het Nederlandse consumentenvertrouwen. Ook de Europese Commissie (EC) publiceert maandelijks het consumentenvertrouwen voor Nederland. De EC berekent voor alle landen van de Europese Unie (EU) op uniforme wijze het consumentenvertrouwen met behulp van door de desbetreffende landen verzamelde data.
Verschillende uitkomsten
De uitkomsten van de CBS- en de EC-indicator over het consumentenvertrouwen verschillen van elkaar. Vooral de laatste vier jaar is er een duidelijk niveauverschil. Het EC-vertrouwen ligt aanzienlijk hoger dan het CBS-vertrouwen. Dit komt door verschillen in definitie, berekening en brondata. De ontwikkeling van de beide indicatoren is globaal wel hetzelfde.
