China Reusachtig
Het gaat lekker in de Eurozone en in Nederland zelfs nog net even wat lekkerder. Maar wie op zoek is naar echte groeicijfers, moet naar China. Dubbele cijfers is daar de norm. Maar wat mogen we van dat land in 2008 verwachten? We vroegen het Jurre van Wesselaar, ondernemer in China.
"In het westen schijnt nog niet iedereen er van te zijn doordrongen, maar de economische pikorde is aan het veranderen"
Vraag: welk land heeft de meeste (namelijk vijf!) van de tien grootste bedrijven (gemeten naar beurswaarde) ter wereld binnen zijn grenzen?
Het antwoord: China.
Ik wist het eerlijk gezegd ook niet, maar ik het las het in de Volkskrant. En ik vermoed dat het klopt. Maar mocht dat onverhoopt niet zo zijn, dan moet u hen bellen. En niet mij.
Dat laatste is trouwens toch al lastig. Ten eerste heeft u waarschijnlijk mijn nummer niet. Ten tweede is bellen naar China niet altijd een genoegen. Er gaat een hoop goed in dit land, maar ook een hoop mis. Het grappige is, de grote zaken gaan meestal feilloos, de kleinere juist niet. Kenmerk van een snelgroeiende economie. Ik hoorde het laatst een Engelse collega prachtig verwoorden: ze bouwen met veel bravoure de hoogste skyscraper in de wereld, maar in de haast vergeten ze de ingang. Het tempo waarin China zich aan het ontwikkelen is, is niet altijd bij te benen.
Moet u in Holland bang zijn nu zich ver weg een Chinese reus met veel stampei aan het oprichten is?
Laat ik het zo zeggen: als die beroemde Chinese muur van rubber was, konden we hem zes keer langs Nederland grenzen wikkelen en hielden we nog een paar honderd kilometer over. Er wonen hier 1,3 miljard mensen. In de minuut dat u dit stukje aan het lezen bent, zijn er inmiddels 60 bijgekomen (tegen 0,3 in Nederland). De reus die zich aan het oprichten is, is 250.000 (250 duizend!) keer groter dan Nederland.
Nou en óf u daar in economisch opzicht bang voor moet zijn!
Als China ergens zijn zinnen op zet, dan is er niets wat hen stopt. Het land kan een adembenemende hoeveelheid handjes aan het werk zetten. En die handjes doen precies wat er van hen wordt gevraagd. Je hoeft het niet eens netjes te vragen. Vijf jaar gelden kostte die handjes niks. Inmiddels zijn ook in China de lonen 'flink' gestegen. Nu kost het twee keer niks.
Uw hoofdredacteur vroeg me wat China voor 2008 in petto heeft. Ik heb hem direct verteld: ik heb geen idee. Dat moest ik dan maar opschrijven, zei hij. Maar dan wel aangevuld met waarom ik dat niet weet. Laat ik met dat laatste beginnen.
Plannen zijn er hier in overvloed en daar doet de overheid zelden geheimzinnig over. Wat nog wel eens ontbreekt, zijn van die kleine details als 'waar', 'wanneer' en bijvoorbeeld 'hoe'. Tot je opeen goede dag merkt dat ook het 'waar, hoe en wanneer' geregeld blijkt te zijn. Inclusief stempels. Dit land drááit op stempels.
Maar goed, wat er in 2008 staat te gebeuren? Vraag het een willekeurige Chinees en hij begint over de Olympische Spelen. Dit land staat te trappelen van ongeduld om de wereld te laten zien waartoe het in staat is. Ik verzeker u dat alles tot in de puntjes verzorgd zal zijn. De Chinese puntjes weliswaar. Dat betekent buschauffeurs die langzamer gaan rijden omdat ze te vroeg op hun bestemming dreigen aan te komen en veel, héél veel Chinezen die zeer nadrukkelijk aanwezig zijn 'ter assistentie van de buitenlandse gast'. Denk aan vier of vijf op elke hoek van de straat. Ook in wijken waar geen toerist of atleet ooit komt.
Heel veel zult u aan die vrijwilligers trouwens niet hebben. Ze gaan na elke vraag enthousiast glimlachend op zoek gaan naar hun supervisor omdat ze zelf het antwoord niet durven te geven. Flexibiliteit, zelfwerkzaamheid, laat staan zelfredzaamheid, zijn niet de grootste Chinese deugden. Ik heb wel eens mensen horen beweren dat dat de grootste rem is op de Chinese economie.
Mocht u dat ook gehoord hebben: vergeet het. Om te beginnen groeide de economie dit jaar zo'n 10 á 12% dus over welke rem hebben we het. Ten tweede: wat denkt u dat er spaak loopt als er inderdaad 200, 300 of van mijn part 400 miljoenen Chinezen in die houding blijven hangen?
Niks.
En nog iets: de huidige generatie Chinezen is anders dan de generatie die het roer de komende jaren gaat overnemen. En maak uw borst maar nat. Het onderwijs is hier prima geregeld. Een beetje zoals de jaren '50 in Nederland. Klassikaal, streng, strikt programma en niet altijd even rechtvaardig. U denkt toch niet dat er hier ook iemand over piekert iets knulligs in te voeren als 'het studiehuis' of om 'de ontwikkeling van het individu' op het programma te zetten? Er zijn zóveel leerlingen, dat er altijd voldoende knappe koppen komen bovendrijven. Om u een idee te geven: er zijn meer Chinezen met een bovengemiddeld IQ dan de totale bevolking van de VS. Nog zo'n leuke: er studeren in China meer studenten cum Laude af dan er in de VS überhaupt studenten zijn. Taalbarrière? Naar verwachting spreken er in 2010 in dit land meer mensen Engels dan in welk ander land ter wereld ook -inclusief de Verenigde Staten.
En nu we het toch over studeren en universiteiten hebben: dat is hier wat anders geregeld dan in Holland. Hier ga je niet naar de universiteit om jezelf te leren kennen of je persoonlijkheid te ontwikkelen. Hier ga je naar de universiteit omdat je mág. En reken maar dat je dan studeert. De motivatie van de studenten grenst aan het voor Westerse begrippen onvoorstelbare. Het onderwijs is bovendien extreem competatief. Iedereen wil de beste zijn. Domweg omdat de slechtste de kans lopen van de universiteit te worden geknikkerd.
Ik begreep dat Joris Hoogenbosch in de vorige editie van de Status de zakelijke kant van het Chinese universiteitsleven al even aanstipte. Een universiteit doceert niet alleen specifieke kennis, maar ook ondernemerschap. Op een manier die hout snijdt. Gebruikmakend van de oneindige hoeveelheden knappe koppen binnen de campusmuren, zetten universiteiten domweg het ene bedrijf na het andere in de steigers. Geen speeltjes of proeftuintjes, maar echte innovatieve, hoogwaardige bedrijven. Chinese universiteiten zijn in een ratrace gewikkeld over wie de meeste beursgenoteerde bedrijven kan ophoesten. Het is lang onderdrukt geweest, maar ondernemen zit Chinezen in het bloed.
Goed, terug naar de basisvraag: wat mag u in 2008 van China verwachten?
Ik kan het u niet exact vertellen. Althans, niet als u me vraagt om het te beperken tot 2008. Trekken we die horizon wat verder op, dan durf ik best wat uitspraken te doen.
In het westen schijnt nog niet iedereen er van te zijn doordrongen, maar de economische pikorde is aan het veranderen. En China (maar vlak ook een land als India niet uit) loopt zich warm om zich aan de top te nestelen. Hoewel 'warmlopen' een ongelukkige en onterecht geruststellende woordkeuze is. Zo lijkt het misschien in Amsterdam, waar ze er langer over doen om één metrobuis aan te leggen dan de Chinezen nodig hebben om een compleet nieuwe metropool uit de grond te stampen - inclusief metro. China ligt op snelheid. Met zijn volle omvang. En ik zie niet wie het land gaat stoppen.
Zijn er dan helemaal geen bedreigingen? Ja die zijn er best. De kloof tussen arm en rijk is van Chinese proporties en groeit net zo snel als de economie. Uit de geschiedenis weten we dat die situatie nog wel eens een 'spontane volkscorrectie' wil oproepen. Oproer dus. Revolutie. Maar dat is dan wel gebaseerd op de Westerse geschiedenis. China is op zijn eigen bijzondere manier politiek en economisch behoorlijk stabiel.
En dan is er nog de Chinese beurs, de nieuwe hobby voor elke Chinees met een paar dollar op zak. Ze handelen op een bijna daytrade-achtige manier: snel en met het nodige risico. Want behalve ondernemen, zit ook gokken de Chinezen in het bloed. Probleem is dat er dagelijks ongezonde hoeveelheden gebakken lucht in de koersen wordt gepompt. Die zijn niet gebaseerd op de werkelijke economische waarde van de bedrijven, maar op toekomstige groei. Zolang die groei er in blijft zitten, gaat het goed. Eén korreltje zand in de motor en tientallen miljoenen Chinezen worden héél sacherijnig. Maar of het de groei van dit immense land in de weg zal staan, dat betwijfel ik. Die is tenslotte maar voor een deel afhankelijk van de binnenlandse afzet.
De VS en West Europa zijn de gebieden die economisch het meeste te verliezen hebben en dus ook de economische zones waar straks de hardste klappen vallen. Wat de leiders van die gebieden moeten doen is van zijn luie ree* komen, hier komen kijken wat er nou werkelijk aan de hand is en hun inwoners gaan informeren over wat de consequenties zijn van de aanstaande economische realiteit. Ik weet niet of u het meekreeg, maar het scheelde een haartje of de ABN Amro was in handen gevallen van een Chinese bank. Die had de overname cash kunnen ophoesten zonder één rimpeltje in het banktegoed. Heineken? KPN? Het zijn voor veel Chinese evenknieën hapklare brokken. Dat het er nog niet (openlijk) van is gekomen dat Chinese bedrijven gaan shoppen, heeft deels te maken met een zekere bescheidenheid. Ik voorspel u dat de volgende generatie managers die schroom van zich afgooit.
Weet u, eigenlijk is het niet eens zo belangrijk wat u in 2008 van China mag verwachten. Wat veel belangrijker is, is wat u in 2008 mag verwachten van Amsterdam, Brussel, Londen en New York. Maar misschien moet u daar maar niet op wachten. Pak uw koffertje en koop een retourtje Peking. Er valt hier een hoop te ondernemen in 2008.
Jurre van Wesselaar is entrepreneur. Hij woont sinds begin 2004 in China, waar hij belangen heeft in een aantal fabrieken en handelsondernemingen. Daarnaast heeft hij een softwarebedrijf met vestigingen in China, India en Roemenie.
